هم‌قلمان دربارهٔ او

همچون آفرینندهٔ جوان از همان روزگاری که در تلویزیون کار می‌کرد توجه مرا به خود کشید. سبک و شیوهٔ گزارش‌های او با هم‌سالانش به‌کلی تفاوت داشت. نویسندهٔ جوان از سخنان خشک و بی‌رنگ‌وبو و ستایش‌های بی‌بنیاد پرهیز می‌کند.

ادیب مو‌شکاف در ترجمه‌هایش نیز می‌کوشد به عمق هر چیزی فرو رود و ماهیت آن را دریابد. از هر اثری که برمی‌گزیند پیش از همه معنی می‌جوید. معنی بلند. او با ترجمه چون با مال خود رفتار می‌کند.

در آفرینش عبدالجبار ما نقاش، فیلسوف، روان‌شناس نکته‌بین و پژوهندهٔ جان انسان را می‌بینیم. او هیجان غنایی هنرمند را با نگاه هشیار پژوهش واقع‌گرایانه به‌شکلی شگفت به هم می‌آورد.

در قصه‌هایش نه برخوردهای شدید نیروهای متضاد، بلکه اندیشه‌های پیچیدهٔ شخصیت مرکزی به چشم می‌آید. نویسنده زمینه‌های روانی و تاریخی و اجتماعی شکل‌گیری شخصیت را گام‌به‌گام آشکار می‌سازد.

حکایه‌هایی که از دو ـ سه صفحه عبارت‌اند، مصوره را می‌مانند. نویسنده واقعه‌ای خرد و در نظر اول عادی را به تصویر گرفته، مثل نقاش چیره‌دست هر رنگ را روشن و زیبا و در جای خود به کار برده است.

اگر از من می‌پرسیدند، می‌گفتم که بهترینِ بهترین اثر ادیب دوست‌داشتنی همین قصهٔ «کجایی تو، ای مقصود دست‌نارس؟» است، که مرا هر دم چون آهن‌ربا به سوی خود می‌کشد. هر نوشته‌اش به هر زبانی چاپ شود، خوانندهٔ نکته‌سنج خود را می‌یابد.

او همچون روزنامه‌نگار خود را شناخت. دربارهٔ شخصیت‌های علم و هنر صدها جستار و مقاله نوشته است. هر یک از آنها بر او دنیای تازه‌ای می‌گشود. از یک لحظه، یک پارهٔ زندگی مردم، شخصیت و خوی و رفتار و گفتار قهرمانانش را می‌گشاید.

عبدالغفار، ریزه‌حکایه‌ات را با شوق خواندم. به خواندن «زئوپارک» زورم نرسید: از چشمم آب می‌رود. می‌دانی، استعداد به خلق تعلق دارد. گمان می‌کنم این به تو هم مربوط است.

پوویست «برف آخرین» در آفرینش نویسنده جایگاه ویژه‌ای دارد. اندیشهٔ اصلی اثر پاسداری از وجدان و برتر دانستن آن است. اثر به سبکی نزدیک به مدرن آفریده شده است.

چند سال پیش به روزنامه‌نگار مشهور افغان اجمل کاشانی ترجمهٔ تاجیکی «صد سال تنهایی» گابریل مارکز را تقدیم کردم. پس از مدتی به من زنگ زد: «اگر جناب مارکز این ترجمه را می‌خواندند، زبان ناب تاجیکی را بی‌شک یاد می‌گرفتند.» مگر مایهٔ افتخار نیست که مارتین رودریگس، روزنامه‌نگار کلمبیایی، ادیب تاجیک را سفیر ادبیات کلمبیا در آسیای مرکزی نامیده است؟